تبلیغات اینترنتیclose
زندگی نامه نسیم شمال
پیچک ( نسیم شمال )
شعر و ادب پارسی

 توجه توجه برداشت ازسایت رنگ ایمان به آدرس زیر

منبع

 

نسیم شمال و شعر او
 
تولد و زندگی
سيداشرف الدين گيلاني متخلص به نسيم شمال در سال 1287 هـ.ق در قزوین بدنيا آمد. نام پدر او سيد احمد قزويني بود.  مادر از كودكي او را به مكتب سپرد و او زيرنظر مادر علوم مقدمات را در قزوين فراگرفت. وي تاسال 1300 در قزوين بود و پس از آن قصد ديار ديگر كرد و به كربلا رفت ولي دوباره به قزوين بازگشت و چهارسال بعد راهي تبريز شد. درسال 1309 هـ.ق به مدرس تبريز به درس استاد نشست و دوره اي از علوم متداول زمان خود را فراخواند. وي حدود پنج سال در تبريز بود سپس روانه رشت گرديد. اشرف الدين مردي شيعه مذهب و دينداري بود. آزادگي و آزادانديشي وي عجيب بود. وي ارادتي بسيار زياد به ائمه اهل بيت داشته است. وي مردي گوشه گير بود. به مهماني كسي نمي رفت و بسيار آهسته حرف مي زد وي مودب و فروتن بود، مهربان و خوشرويي،‌ بي اعتنا به مال دنيا و آنچه كرد و گفت براي مردم خرده پا بود.

شاعري اشرف الدين
اشرف الدين شاعري زبردست و در فن طنز و كنايه بي بديل و بي نظير و از آن نمونه افراد نادري است كه درهرچند قرن يك بار در جوامع بستري پابه عرصه ظهور مي گذارند. وي سراينده مبتكر است مبتكر از اين نظر كه تا قبل ازانتشار نسيم شمال اشعار فكاهي و انتقادي و سياسي جسته و گريخته گفته مي شد كه چندان مقبول مردم نبود. ا، اشرف الدين اين رشته را با شيوه اي نو و شرين و بياني ساده و گيرا دنبال كرد كه مورد استقبال عموم واقع شد. يكي از ويژگيهاي او درسخن سرائي اين بود كه مصراعهاي مشهور يا عبارات و اصطلاحات رايج و فولكوريك را به عنوان بند برگردان در مخمس يا مسبط به كار مي
گرفت. اشرف الدين گاهي به تضمين شعرهاي شاعران ديگر نيز مي پرداخته است. وي ازهمه شاعران بيشتر به حافظ نظر داشته است. وي به تضمين شعرهاي سعدي فردوسي، ناصرخسرو، باباطاهر، شاه نعمت ا... ولي و... نيز پرداخته است. وي درشعرهايش از شيريني ها، افشره ها،ميوه ها و غذاهاي گوناگون نام برده است. وي واژگان فرانسه، روسي، عربي، آذري را نيز در شعرش آورده است.
فراز و نشيبهايي از زندگي او: وي زماني كه به خطه سرسبز گيلاني وارد شد با محيطي متفاوت از ديگر نقاط روبرو شد و گيلان نسبت به بقيه جاها فرهنگي باز تر و سطح زندگي بهتري داشت. روزنامه هاي فارسي، تركي، عربي از اروپا و عثماني به اينجا مي رسيد و همين امر چشم و گوش مردم را بازكرده بود. اشرف الدين سالها درچنين اجتماعي زيست. و به دنبال آن استعداد وي در بهار انقلاب مشروطيت به گل نشست. در اين دوره روزنامه هايي پخش مي شد كه يكي از آنها روزنامه ملانظرالدين بود و پخش اين روزنامه بود كه اشرف الدين را تحت تاثير قرار داد و راهگشايي براي او گرديد. وي روش روزنامه نگاري را از اين طريق آموخت و شيوه فكاهي و طنز را فراگرفت، و به دنبال آن اشرف الدين بي درنگ دست به انتشار روزنامه نسيم شمال زد. اين روزنامه يك روزنامه هفتگي بود و در چاپخانه عروه الوثقي به چاپ مي رسيد. اما هنوز چند شماره اي از آن منتشر نشده بود كه مجلس به توپ بسته شد و روزنامه نيز بسته شد. وي دراين هنگام به گروههاي مخالف استبداد پيوست و پس از آنكه رشت به دست مجاهدان گشوده شد. نسيم شمال دوباره در 24 محرم 1327 ق دوباره منتشر گرديد و اينبار قاطعانه در خدمت انقلاب بود. پس از فتح تهران روزنامه نسيم شمال در تهران نيز منتشر مي شد.
 
یک شعر از سید اشرف
                         آخ عجب سرماست ....
آخ عج سرماست امشب ای ننه                       ما که می میریم در هذا السنه
تو نگفتی می کنیم امشب الو                          تو نگفتی میخوریم امشب پلو
نه پلو دیدم امشب نه چلو                                 سخت افتادیم اندر منگنه
                     آخ عجب سرماست امشب ای ننه
این اطاق ما شده چون زمهریر                          باد می آید زهر سو چون سفیر
من ز سرما می زنم امشب نفیر                       می دوم از میسره بر میمنه
                      آخ عجب سرماست امشب ای ننه
اغنیا مرغ مسما می خورند                             با غدا کنیاک و شامپا می خورند
منزل ما جمله سرما می خورند                        خانه ما بدتر است از گردنه
                      آخ عجب سرماست امشب ای ننه
اندرین سرمای سخت شهر ری                       اغنیا ژیش بخای مست می
ای خداوند کریم فرد و حی                              داد ما گیر از فلان الطزنه
                      آخ عجب سرماست امشب ای ننه
خانباجی می گفت با آقا جلال                         یک قرن دارم من از مال حلال
می خرم بهر شما امشب زغال                       حیف افتاد آن قرآن در روزنه
                       آخ عجب سرماست امشب ای ننه
می خورد هر شب جنا مستطاب                     ماهی و قرقاول و جوجه کبات
ما برای نان جو در انقلاب                                 وای اگر ممتد شود این دامنه
                       آخ عجب سرماست امشب ای ننه
تجم مرغ و روغن و چوب سفید                       با پیاز و نان گر امشب می رسید
می نمودم اشکنه امشب ترید                        حیف ممکن نیست پول اشکنه
 
 اشرف الدين مدتي نيز ديوانه شد و در تيمارستان به سربرد كه ملك الشعراء بهار و وحيد دستگردي براي او اقدامات گسترده اي انجام دادند. اشرف الدين فرزند نداشت اما زنش از شوهر پيشين دو فرزند دكتر داشت كه در رشت زندگي مي كردند.
اشرف الدين تخلص هاي گوناگون داشت از جمله دخو،‌ فقير، نسيم شمال، اشرف و... . ازجمله ديگر تاثيرات اشرف الدين اين بود كه شعر را در سطح افكار توده با مطالب سياسي و فكاهي سرود.

وفات
وي در 29 اسفند 1313 هـ.ش دارفاني را وداع گفت و در به خاك سپرده شد. اشرف الدين در طول زندگي خود اقدامات بسياري انجام داد. وي با انتشار نسيم شمال بزرگترين خدمات را براي آزادي و آزادگي انجام داد. از بدو تاسيس كميته ستار و فعاليت انقلابيون رشت اين روزنامه قسمت اعظم صفحات بلكه تمام آنرا صرف درج اخبار مربوط به فعاليتهاي اين كميته و اقدامات مشروطه خواهان و احرار ايران نمود و در واقع مي توان گفت نسيم شمال به عنوان ارگان رسمي انقلابيون درآمده بود. ازجمله ديگر تاثيرات اشرف الدين و شاعران امثال او اين است كه مضامين تازه اي را وارد شعر كردند و تغييراتي در شعر فارسي به وجود آوردند از جمله اينكه زبان شعر را از مقام فاخر رسمي خود و از ميان خواص بيرون آوردند و شكل ساده و همه فهم به آن دادند. همچنين آنان قالبهاي شعري را دگرگوني بسياري بخشيدند.
ازنظر رفتاري و اعتقادي نيز اشرف الدين مردي بود آزاده صريح، شيرين سخن، مردي به تمام معني خود ساخته و بي اعتنا به پول و دارايي دنيا. وي معتقد بود به اين دنيا نبايد دل بست و هرچه هست در آخرت مي باشد و به همين خاطر بود كه هيچ گاه وارد دستگاه استبداد نگرديد و از مرگ و شهادت هراسي به دل راه نمي داد و تمام وجود خود را براي مبارزه با استبداد و برقراري آزادي به كار گرفت. ديگر ويژگيها و تاثيرات اشرف الدين، تاريخ مشروطه را بيشتر بايد درميان آثار اينگونه تعداد جستجو كرد. سيد اشرف درمقايسه با ديگر شاعران ازيك ويژگي بزرگ برخوردار است و آن برخورداري از عصمت تدام
است كه با وجود فكاهي و طنزآلود بوده اشعار، هيچگاه به قلم خود اجازه نمي دهد كه پرده شرم و آزرم را پاره كند. اشعار او از حجب و حياي مخصوصا برخوردار است كه شايد در شعر و ادب فارسي كم نظير باشد.
موضوعات شعري، موضوعات شعر او مسائل انقلاب مشروطيت است و به طور كلي مي توان موضوعات شعر او را به دسته هاي زير تقسيم كرد:
1- عشق وطن، 2- آزاديخواهي و مشروطه طلبي، 3- طرفداري از توده مسلمانان محروم، 4- اعتقادات مذهبي و طرفداري از اسلام و اتحاد اسلامي 5- تنفر از فرنگي مآبي و به اصطلاح غربزدگي 6- طرفداري از حجاب 7- نفرت از جمهوري 8- شكوه از غفلت و بي خبري مردم.
آثار اشرف الدين به غير از نسيم شمال كه حدود بيست هزار بيت آنرا در دو جلد به نامهاي باغ بهشت و نسيم شمال فراهم آورده اثر ديگري به نام گلزار ادبي نيز دارد. اين اثر در بردارنده سي و سه داستان منظوم است . وي كتاب ديگري هم داشته است به نام منظومه اشرفي و از براي اطفال كوچك بهترين تاريخي است كه منظوم شده است.
اوضاع زمان، اوضاع زمان وي از جمله پرآشوب ترين دورانهاي تاريخي ايران است. تولد وي مقارن با سلطنت ناصرالدين شاه بوده است. بعداز آن مظفرالدين شاه به سلطنت رسيد كه فرمان مشروطيت را امضاء كرده است. پس از او محمدعلي شاه روي كارآمد كه مجلس را به توپ بست و استبداد صغير را به راه انداخت. اما با سرسختي مجاهدان اين شاه مستبد بركنار شد واحمدشاه فرزندش به سلطنت رسيد . در دوره احمدشاه نيز حوادثي چون قيام ميرزاكوچك خان، قيام كلنل پسيان، قرارداد 1919 وثوق الدوله، كودتاي 1299، اتفاق افتاد. درسال 1304 حكومت قاجاريه منقرض و پهلوي ها به سلطنت رسيدند و دوره جديدي از استبداد كشور را فراگرفت. ازجمله حوادث بين المللي زمان اشرف الدين جنگ جهاني اول، انقلاب روسيه بود. ازنظر اقتصادي اوضاع جامعه زمان اشراف الدين بيشتر مردم كشاورز و روستا نشين بوده اند و وضع جامعه نيز شبيه جامع قرون وسطايي بوده است. ازنظر بازرگاني ايران در انحصار استعمارگران قرارداشته و بازرگانان و توليدكنندگان داخلي عملا كار چنداني نمي توانستند انجام دهند. صنايع نيز به صورت دستي بوده و از صنايع بزرگ و پيشرفته خبري نبوده است.
منابع:
1- آرين پور، يحيي، از صبا تا نيما، سال 1351، ج دوم، چاپخانه سپهر
2- حسيني گيلاني، سيداشرف الدين، جاودانه سيد اشرف الدين، به كوشش حسين نميني ، سال 1363 ، فرزان
3- دهخدا، لغت نامه، جلد سيزدهم، (مضعف - نواخانه)، سال 1373، انتشارات دانشگاه تهران
4- شاملوئي، حبيب ا...، تاريخ ايران از ماد تا پهلوي، سال 1347 ، انتشارات كتابخانه كاويان.
5- شميم ، علي اصغر، ايران در دوره سلطنت قاجار، 1374، نشر افكار
6- قرباني شرفشاد، محمدرضا، تاريخ مطبوعات گيلان عصر قاجار، پايان نامه فوق ليسانس، دانشگاه تهران، 1380
7- كسروي ، احمد، تاريخ مشروطه ايران، سال 1340، انشتارات اميركبير
8- گيلاني، سيد اشرف الدين ، كليات،‌با مقدمه و اهتمام احمد اداره چي گيلاني،‌سال 1375، انتشارات نگاه
9- ميرانصاري ، علي، مشاهير ادب معاصر ايران، سال 1376 ، نشر علم
10- نجف دري، حسين، نقد و بررسي و گردآوري اشعار سيد اشرف الدين حسيني، پايان نامه دكترا، سال 1363، دانشگاه تهران
11- نصرتي، عبدا...، بررسي اشعار انقلابي و اجتماعي دوران مشروطيت ، پايان نامه دكتري، دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، سال 136
 

توجه توجه برداشت ازسایت رنگ ایمان به آدرس زیر

منبع